Naar aanleiding van de vierdelige documentaire Fase 8, waarvan vanavond de eerste aflevering wordt uitgezonden op NPO 3, komt femicide in Nederland opnieuw onder de aandacht. De serie laat zien hoe belangrijk het is om geweld tegen vrouwen tijdig te herkennen en serieus te nemen.
Ook binnen WerkPro werken we met mensen voor wie veiligheid niet vanzelfsprekend is. In ons werk zien we hoe gender gerelateerd geweld verschillende vormen kan aannemen en hoe belangrijk het is dat signalen worden gezien en besproken.
Binnen WerkPro spelen daarin twee onderdelen een belangrijke rol:
- onze aandacht functionarissen huiselijk geweld en kindermishandeling,
- en het werk van onze maatschappelijk werker voor migrantenprostituees, die al zeventien jaar nauw verbonden is met deze doelgroep.
Samen laten zij zien hoe WerkPro zich inzet om gender gerelateerd geweld te herkennen, bespreekbaar te maken en waar mogelijk te doorbreken.
De rol van de aandacht functionarissen
Binnen WerkPro zijn er twee aandacht functionarissen. Werknemers kunnen hen benaderen zodra er zorgen zijn over een deelnemer of wanneer er iets “niet goed voelt”. Dat kan gaan om huiselijk geweld, kindermishandeling of situaties waarin iemand zichzelf niet veilig voelt.
Medewerkers zien in hun werk soms signalen voorbij komen: blauwe plekken die vaker terugkomen, iemand die ineens anders reageert, of deelnemers die hen in vertrouwen nemen. De aandacht functionarissen helpen dan om het overzicht te krijgen over wat feitelijk is en wat vermoedens zijn.
Samen brengen ze de situatie in kaart. Vaak is het eerste gesprek met de deelnemer zelf heel belangrijk. Zij bepalen vervolgens welke stappen nodig zijn: advies inwinnen bij Veilig Thuis, een melding doen, of samen kijken wat iemand zelf nodig heeft om hulp te krijgen.
Training en signalering
WerkPro werkt eraan om medewerkers steeds beter toe te rusten in het herkennen van signalen. Niet iedereen heeft dezelfde ervaring, daarom worden trainingen, kenniscafés en verdieping aangeboden. Het doel is dat op elk project een paar collega’s zijn die extra geschoold zijn.
Toch verdwijnt het thema soms naar de achtergrond. Daarom pleiten de aandacht functionarissen ervoor om het onderwerp structureel op de agenda te houden, bijvoorbeeld elk kwartaal in teamoverleggen.
Oog voor kwetsbare groepen
Huiselijk geweld raakt niet alleen vrouwen, maar ook kinderen. Kinderen hebben niet altijd een stem, en situaties kunnen jarenlang onzichtbaar blijven. “Juist daarom is het zo belangrijk dat iemand in vertrouwen genomen kan worden,” vertellen ze. “Er zijn veel situaties waarin het goed komt, of waar in ieder geval hulp op gang komt. Dat maakt ons werk waardevol.”
De kwetsbaarheid van migrantenprostituees
Naast de aandacht functionarissen speelt ook het werk van de maatschappelijk werker voor migrantenprostituees een belangrijke rol in de aanpak van gender gerelateerd geweld. Zij doet dit werk al zeventien jaar en kent de vrouwen in deze doelgroep goed.
Haar werk is breed: praktische hulp, administratie, meegaan naar de huisarts, doorverwijzen naar instanties en vooral een luisterend oor. Ze spreekt veel talen en werkt nauw samen met de gemeente, sociale dienst, GGD, Leger des Heils en andere hulpverleners.
Geweld en veiligheid
De vrouwen krijgen soms te maken met seksueel of lichamelijk geweld, vooral van klanten. In alle kamers is daarom een alarmknop aanwezig. Bij gevaar wordt direct de politie ingeschakeld.
Daarnaast zijn er situaties die kenmerken hebben van intieme terreur: controle door partners, financiële afhankelijkheid, angst, isolatie. Veel vrouwen zijn getrouwd in gemeenschap van goederen, waarbij familie soms weigert een scheiding te accepteren.
“Vrouwen laten zien wat ze wíllen laten zien,” vertelt ze. “Pas na jaren vertellen sommigen hun echte verhaal.”
Vertrouwen vraagt tijd
Vertrouwen opbouwen duurt vaak lang. Soms wel drie jaar. In het begin helpt ze vooral met kleine, praktische dingen. Daar begint het contact. Vrouwen letten op hoe je dingen zegt of doet, en of je oordeelt.
Cultuur, schaamte en noodzaak
De vrouwen komen vaak uit landen als de Dominicaanse Republiek, Colombia of Bulgarije. Ze kiezen meestal bewust voor het werk, maar bijna altijd vanuit noodzaak: ze moeten familie onderhouden, sparen voor hun kinderen of steun bieden aan hun familie in het land van herkomst.
“Niet alles is goud,” zegt ze. “Mensen denken soms dat het makkelijk geld verdienen is. Maar er zitten verhalen achter. Sommige vrouwen waren arts in hun eigen land. Door corruptie of gebrek aan kansen komen ze hier terecht. Dont judge a book by its cover.”
Het doel van haar werk is niet om vrouwen uit de prostitutie te halen. Alleen wanneer zij dat zelf willen, ondersteunt ze daarbij.
Onze gezamenlijke inzet tegen gender gerelateerd geweld
Het werk van de aandacht functionarissen en van de maatschappelijk werker raakt elkaar. In beide gevallen gaat het om:
- veiligheid creëren,
- signalen herkennen,
- samenwerken,
- de mens zien
- en steun bieden zonder oordeel.
Achter signalen van geweld gaan vaak lange en ingewikkelde verhalen schuil. Door alert te zijn, tijd te nemen en zonder oordeel te luisteren, kan er ruimte ontstaan voor veiligheid en hulp. Binnen WerkPro wordt hier dagelijks aan gewerkt, door collega’s die signalen herkennen en dichtbij mensen staan wanneer het nodig is.